NILAI-NILAI PENDIDIKAN ISLAM DALAM TUNJUK AJAR MELAYU KARYA TENNAS EFFENDY
AHMAD SHOLEH · UIN Sultan Syarif Kasim Riau
Abstrak / Ringkasan
Pendidikan bertujuan untuk mentransfer ilmu pengetahuan (transfer of
knowledge) dan nilai (transfer of value). Kenakalan remaja (degradasi moral)
seperti tawuran antar pelajar, tindak kekerasan, pergaulan bebas, narkoba dan lainlain
merupakan akibat belum dapat mengaplikasikan nilai-nilai itu. Upaya masif
untuk mengurangi kenakalan remaja perlu dilakukan salah satunya dengan cara
menginternalisasi nilai-nilai ajaran Islam kepada remaja. Penelitian ini dilakukan
untuk meneliti karya Tennas Effendy yang berjudul Tunjuk Ajar Melayu.
Penelitian ini bersifat library research. Teknik analisis data yang digunakan
adalah teknik analisis deskriptif dan teknik analisis konten (content analysis).
Tujuan dilakukan penelitian ini untuk mengetahui nilai-nilai pendidikan Islam
dalam Tunjuk Ajar Melayu serta relevansinya dalam kehidupan orang Melayu.
Dari hasil penelitian yang dilakukan ditemukan nilai pendidikan Islam
dalam Tunjuk Ajar Melayu meliputi nilai akidah, Ibadah dan akhlak. Dalam nilai
akidah sikap seharusnya yang ditampilkan oleh seseorang adalah mengadu hanya
kepada Allah, mengingat Allah (dzikrullah), melaksanakan perintah Allah dan
menjauhi larangannya (takwa), bertaqarrub (mendekatkan diri) kepada Allah,
percaya kepada hari akhir. Dalam nilai ibadah sikap seharusnya yang ditampilkan
seseorang adalah bersujud kepada Allah swt (shalat), mensyukuri nikmat,
meringankan beban orang lain. Dalam nilai akhlak mencakup akhlak kepada
Allah, orangtua, orang lain, dan diri sendiri. Akhlak kepada Allah meliputi
bersyukur kepada Allah, menjauhi perbuatan munkar/tidak bermaksiat kepada
Allah, tidak takabbur/sombong, tawadhu’ kepada Allah, memperbanyak berdzikir
kepada Allah, momohon petunjuk kepada Allah, tawakal kepada Allah. Akhlak
kepada orangtua meliputi berbakti kepada orangtua, taat kepada orang tua, tidak
kasar kepada orangtua baik perbuatan dan perkataan. Akhlak kepada oranglain
meliputi tolong menolong, nasehat-menasehati, menutupi aib orang lain, tidak
pamrih, silaturrahmi, tidak iri-mengiri. Akhlak kepada diri sendiri meliputi Iffah
(mensucikan diri), bekerja keras, tidak mengulur waktu, percaya diri, tanggung
jawab, memiliki sifat malu, berkasih sayang, memiliki sifat adil.
Relevansi nilai-nilai ajaran Melayu dalam kehidupan tercantum dalam
setiap gerak kehidupan orang Melayu. Setiap gerak kehidupan ditujukan kepada
nilai akidah, ibadah dan akhlak. Orang Melayu dalam menginternalisasi nilai
akidah didasarkan kepada keyakinan kepada Allah swt. Orang Melayu memiliki
aturan khusus dalam mengatur setiap perputaran waktu agar beribadah kepada
Allah swt, baik mahdoh maupun ghoiru mahdzoh. Keyakinan kepada Allah swt
dan Ibadah dilengkapi dengan berbagai sikap mulia (akhlak al-karimah) yang
harus dimiliki oleh setiap orang Melayu sebagai identitas ke-melayuan-nya.
Referensi Serupa
NILAI-NILAI PENDIDIKAN AKHLAKUL KARIMAH DALAM BUKU TUNJUK AJAR MELAYU KARYA TENAS EFFENDY
WAHYU KHAIRUL FADHLI, -
Penerapan Integrasi Nilai-nilai Akhlak dalam Pembelajaran IPA di Madrasah Aliyah Kecamatan Kuantan Tengah Kabupaten Kuantan Singingi
Depita Engriani
PERANAN NILAI-NILAI ISLAM DALAM MEMBENTUK AKHLAK REMAJA DI DESA TERANTANG KECAMATAN TAMBANG KABUPATEN KAMPAR
Lia Gusmala Dewi
NILAI-NILAI PENDIDIKAN AKHLAK DALAM SYAIR IKAN TERUBUK
MUAWINAH
Nilai-Nilai Pendidikan Keimanan kepada Allah SWT dalam Novel Cinta dalam 99 Nama-Mu karya Asma Nadia.
Wirdatul Jannah, -
PENANAMAN AKHLAK DALAM BUKU PSIKOLOGI AGAMA: PENGUATAN NILAI-NILAI ISLAM DALAM PSIKOLOGI KARYA KHAIRUNNAS RAJAB
HERU PURNOMO, -
NILAI-NILAI AKHLAKUL KARIMAH MENURUT ABU AL-HASAN „ALI BIN MUHAMMAD BIN HABIB AL-MAWARDI DALAM BUKU ISLAM HAPPY ENDING HARAPAN KAUM BERIMAN
SITI NURJANNAH, -
NILAI-NILAI PENDIDIKAN AKHLAK DALAM KITAB AL-ARBA’IN AL-NAWAWIYAH KARYA IMAM NAWAWI DAN RELEVANSINYA DENGAN PENDIDIKAN KARAKTER DI INDONESIA
KOTA RAJA, -
ANALISIS SEMIOTIK TENTANG REPRESENTASI NILAI-NILAI KEISLAMAN DALAM KARTUN ANIMASI NUSSA DAN RARA ‘SERI NUSSA: TIDUR SENDIRI, GAK TAKUT!’
Kris Melani, -
Nilai-Nilai Akhlak Anak Kepada Orang Tua Dalam Tafsir Al-Azhar
Cahya, Yusuf Indra
Nilai-Nilai Pendidikan Akhlak dalam Buku Tarbiyah Khuluqiyah Karya Dr. Ali Abdul Halim Mahmud.
Puji Soimah, -
Nilai-nilai Pendidikan Akhlak dalam Novel Hafalan Shalat Delisa ( Karya Tere Liye)
Yolla Anggrayni, -
Literatur Lain dari UIN Sultan Syarif Kasim Riau
NILAI-NILAI PENDIDIKAN AKHLAKUL KARIMAH DALAM BUKU TUNJUK AJAR MELAYU KARYA TENAS EFFENDY
WAHYU KHAIRUL FADHLI, - · 2021
Penerapan Integrasi Nilai-nilai Akhlak dalam Pembelajaran IPA di Madrasah Aliyah Kecamatan Kuantan Tengah Kabupaten Kuantan Singingi
Depita Engriani · 2017
PERANAN NILAI-NILAI ISLAM DALAM MEMBENTUK AKHLAK REMAJA DI DESA TERANTANG KECAMATAN TAMBANG KABUPATEN KAMPAR
Lia Gusmala Dewi · 2014
NILAI-NILAI PENDIDIKAN AKHLAK DALAM SYAIR IKAN TERUBUK
MUAWINAH · 2013
Nilai-Nilai Pendidikan Keimanan kepada Allah SWT dalam Novel Cinta dalam 99 Nama-Mu karya Asma Nadia.
Wirdatul Jannah, - · 2021
PENANAMAN AKHLAK DALAM BUKU PSIKOLOGI AGAMA: PENGUATAN NILAI-NILAI ISLAM DALAM PSIKOLOGI KARYA KHAIRUNNAS RAJAB
HERU PURNOMO, - · 2021
NILAI-NILAI AKHLAKUL KARIMAH MENURUT ABU AL-HASAN „ALI BIN MUHAMMAD BIN HABIB AL-MAWARDI DALAM BUKU ISLAM HAPPY ENDING HARAPAN KAUM BERIMAN
SITI NURJANNAH, - · 2021
NILAI-NILAI PENDIDIKAN AKHLAK DALAM KITAB AL-ARBA’IN AL-NAWAWIYAH KARYA IMAM NAWAWI DAN RELEVANSINYA DENGAN PENDIDIKAN KARAKTER DI INDONESIA
KOTA RAJA, - · 2020
Literatur Terbaru yang Relevan
NILAI-NILAI PENDIDIKAN AKHLAKUL KARIMAH DALAM BUKU TUNJUK AJAR MELAYU KARYA TENAS EFFENDY
WAHYU KHAIRUL FADHLI, - · 2021
Penerapan Integrasi Nilai-nilai Akhlak dalam Pembelajaran IPA di Madrasah Aliyah Kecamatan Kuantan Tengah Kabupaten Kuantan Singingi
Depita Engriani · 2017
PERANAN NILAI-NILAI ISLAM DALAM MEMBENTUK AKHLAK REMAJA DI DESA TERANTANG KECAMATAN TAMBANG KABUPATEN KAMPAR
Lia Gusmala Dewi · 2014
NILAI-NILAI PENDIDIKAN AKHLAK DALAM SYAIR IKAN TERUBUK
MUAWINAH · 2013
Nilai-Nilai Pendidikan Keimanan kepada Allah SWT dalam Novel Cinta dalam 99 Nama-Mu karya Asma Nadia.
Wirdatul Jannah, - · 2021
PENANAMAN AKHLAK DALAM BUKU PSIKOLOGI AGAMA: PENGUATAN NILAI-NILAI ISLAM DALAM PSIKOLOGI KARYA KHAIRUNNAS RAJAB
HERU PURNOMO, - · 2021
NILAI-NILAI AKHLAKUL KARIMAH MENURUT ABU AL-HASAN „ALI BIN MUHAMMAD BIN HABIB AL-MAWARDI DALAM BUKU ISLAM HAPPY ENDING HARAPAN KAUM BERIMAN
SITI NURJANNAH, - · 2021
NILAI-NILAI PENDIDIKAN AKHLAK DALAM KITAB AL-ARBA’IN AL-NAWAWIYAH KARYA IMAM NAWAWI DAN RELEVANSINYA DENGAN PENDIDIKAN KARAKTER DI INDONESIA
KOTA RAJA, - · 2020